Bel Fıtığı

Bel Fıtığı – Temel Bilgiler

Bel fıtığı nedir?

Bel fıtığı omurlar arasında süspansiyon görevi gören yastıkçıkların (diskler) fıtıklaşarak omurilikten çıkan sinirlere baskı yapması durumudur. Bel bölgesini etkileyen bu hastalık kendisini tek bir bacakta ya da her iki bacakta ağrı, uyuşukluk ve/veya karıncalanma şeklinde gösterir.

Bel fıtığının ne olduğunu daha iyi anlamak için önce omurgamızın hangi yapılardan oluştuğunu bilmek gerekir:

Omur kemikleri – Omurgayı oluşturan kemik yapılar bel omurlarıdır. Birbiri üzerine binen, aralarında süspansiyon görevi gören yastıkçıkların (diskler) olduğu bu yapılar omurganın ana yapısını ve dizilimini oluştururlar. Her omurun ortasında omuriliğin geçtiği bir kanal vardır (omurilik kanalı ya da spinal kanal).

Omurilik ve sinirler – Omurilik, beyinden gelen sinyallerin tüm vücuda yayılmasını sağlayan bir otoban görevi yapar.  Omurilik, omurga kemiklerinin arasında bulunun kanalda bulunur ve etrafı kemik yapılarla sarılmış şekilde ve koruma altındadır. Her omurun arasından sağlı sollu birer adet sinir kökü çıkar. Bu sinirler kollara, bacaklara ve iç organlara giderek beyinden gelen sinyaller doğrultusunda işlevlerini yerine getirir. Bacaklara giden sinirler, bel bölgesi omurlarının arasından çıktığından, bel fıtıklarının ağrıları bacakta hissedilmektedir.

Kaslar, tendonlar ve bağ dokuları – Kaslar, tendonlar ve omurganın etrafındaki bağ dokuları, omurganın etrafında yerleşmiş, yumuşak dokular olup, omurgaya destek olan yapılardır.

Disk – Omurlar arasında süspansiyon görevi gören yastıkçıklardır. Disk yapı itibarıyla dış tarafında sert bağ dokusundan oluşurken, ortada yumuşak jelimsi bir yapı barındırır. Bu yapının adı nucleus pulposusdur. Diskin etrafındaki sert yapının yırtılması sonucu, ortadaki jelimsi yapının diskin dışına taşması durumuna bel fıtığı denir.

 Bu jelimsi yapının diskin dışına taşıp fıtıklaşması nedeniyle, omurilikten çıkan sinirler bası altında kalır ve bel fıtığı bulguları ortaya çıkar.

Bel fıtığının bulguları nelerdir?

Bel fıtığı her zaman bir bulguya neden olamayabilir. Birçok bel fıtığı kişide sessiz şekilde, herhangi bir bulguya neden olmadan yıllarca kalabilir. Bulguya neden olacağı zaman, bacağa yayılan ağrı, uyuşma ve karıncalanma şeklinde kendini gösterir. Bacaktaki yayılım fıtıklaşan omurga seviyesinden bacağa giden sinirlerden hangisinin etkilendiğine göre değişir.

Tetkik edilmeme gerek var mı?

Bel fıtığı tanısının konulması için gerekli radyolojik görüntüleme yöntemlerine her zaman başvurulmaz, birçok hastanın bu tetkiklere ihtiyacı yoktur. Bunun nedeni, bu tetkiklerde ortaya konulan görüntülerden bağımsız olarak, birçok bel fıtığı hastasının herhangi bir tedavi almadan kendiliğinden iyileşmesidir.

Manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve bilgisayarlı tomografi (BT), omurganın görüntülenmesi ve bel fıtığı tanısının konulması için kullanılan görüntüleme tetkikleridir. Özellikle MR ile bel fıtığı tanısı rahatlıkla konulabilir. Ancak, hekimler özellikle 4-6 hafta kadar uzamış ağrıların olmadığı durumlarda bu tetkikleri istemezler. Bel fıtığının bulgularının ilk çıktığı dönmelerde, görüntüleme yöntemlerinden bağımsız şekilde, tedavi aynıdır. Bu nedenle istisnai durumlar dışında eken dönemde görüntüleme yöntemlerine başvurulmaz.

Ne zaman doktora görünmeliyim?

  • Ağrınız kalçadan başlayıp bacağınıza yayılıyorsa
  • Bacakta kuvvet kaybı hissediyorsanız
  • İdrar veya dışkı kaçırma oluyorsa
  • Yürürken ayağınızı kendinize doğru çekemiyorsanız (düşük ayak)
  • Ateş, kilo kaybı gibi bulgular eşlik ediyorsa,

En kısa zamanda doktorunuza başvurun.

Bel fıtığı nasıl tedavi edilir?

Bel fıtığı hastalarının çok küçük bir kısmında ameliyat ihtiyacı olmaktadır. Bel fıtığı hastalarının çok büyük bir kısmı basit önlemler ve tedaviler ile iyileşirler:

  • Ağrı kesiciler
  • Kas gevşeticiler
  • Ödem azaltıcı enjeksiyonlar
  • Özellikli egzersiz programları ve fizik tedavi
  • Kriyoterapi ya da manuel terapi gibi omurga manipülasyonları
  • Akupunktur
  • Masaj

Ne zaman ameliyat olmalıyım?

Yukarıda sayılan tıbbi tedavilerden fayda görmüyorsanız, kas gücü kaybınız varsa veya idrar-dışkı problemleri yaşıyorsanız cerrahınız size ameliyat önerebilir. Hasta ve cerrah beraber ameliyat kararı üzerinde konuşmalıdırlar.

Bel fıtığı ameliyatı, mikrocerrahi yöntemler ile fıtıklaşmış ve hasarlanmış fıtık kısmının alınması şeklinde yapılır. Cerrahi tedavi ile hastanın ağrı kontrolü çok hızlı sağlanır ve işe dönüşü hızlanır. Ancak, her cerrahide olduğu gibi, bel fıtığı ameliyatı da riskler taşır.

Ameliyat ile ağrı kontrolü hızlı olmasına ve işe dönüş daha kolay sağlanmasına rağmen, bel fıtığı hastalarının çok küçük bir kısmı ameliyata ihtiyaç duyar. Bunun nedeni, birçok hastada vücut belli bir süreden sonra fıtığı ortadan kaldırır. Ancak, fıtığın bu şekilde ortadan kalkması aylar sürebilir.

Ciddi ağrıları olan, yaşam kalitesi bozulmuş olup hızlı bir şekilde ağrıdan kurtulmak ve işe dönüş sağlamak isteyen hastalar için cerrahi iyi bir seçenektir. Eğer cerrahınız size ameliyat öneriyor ise kendisinden şu bilgileri mutlaka alın:

Kendimi daha iyi hissetmek, ağrılarımı hafifletmek için ne yapmalıyım?

Kendinizi daha iyi hissetmek için yapmanız gereken en önemli şey olabildiğince aktif olmaktır. Şiddetli ağrınız olsa dahi yatakta çok uzun süre vakit geçirmeyin ve uzun süre hareketsiz kalmayın. Birçok kişi istirahatin bel ağrıları ve fıtıklar için iyi geldiğine inanmakta olsa da bu yanlıştır. Çok uzun süre dinlenmek ve hareketsiz kalmak sırt ve bel problemlerini daha kötü hale getirir. Bunun nedeni sırt ve bel kaslarınızın güçsüzleşmesi ve istirahat ile sertleşmesidir.

Aktif hareketler esnasında ağrınızda bir miktar artış olabilir, bu sizi korkutmasın. Zaman geçtikçe ağrınız azalacak ve daha iyi hale geleceksiniz.

Bel fıtığı önlenebilir bir hastalık mı?

Bu sorunun cevabi net bir şekilde ‘hayır’. Birçok kişi bel fıtığının ani bir hareket, ağır kaldırma ya da bir şekilde belini incitme ile başladığına inanmaktadır. Ancak inanılanın aksine ani hareketlerin, ağır kaldırmanın ya da beli incitmenin bel fıtığına yol açtığı ile ilgili bilimsel kanıt yoktur.

Daha detaylı bilgi için kliniğimize başvurabilirsiniz.